Mijn keel voelt alsof er een bal in zit die alles dat er langs wil, afremt en wegdrukt. Mijn hoofd bonst. Buiten is het warm, maar mijn armen en benen tonen kippenvel. Alleen het idee van opstaan is al vermoeiend. De situatie lijkt mij duidelijk: ik heb een griepje. Voor geleidehond Esmee, daarentegen, is het niet zo simpel.
Mocht het je ondanks alle extra journaals, livestreams, foto’s, klaagberichten, joelende kinderen en geschuif van sleeën zijn ontgaan: er ligt sneeuw. Iets dat je mogelijk ook zelf concludeerde door één blik of voet naar buiten te werpen. Alle hysterie gaat volledig langs geleidehond Esmee heen. Zij snuffelt er druk op los en huppelt blij door het krakende goedje. En hoewel werken in de sneeuw voor haar even geleden is, doet ze het alsof het gisteren was.
Dichte mist kan altijd nog dichter. De wereld rechts is weg, maar daar begrijpen mijn hoofd en lijf nog niks van.
Mijn vorige bijdrage leek een mooi slot van een lastige ontdekkingsreis. Doel bereikt, strik erom, klaar. Maar ik schrijf geen mooi verhaal; ik schrijf over het leven. En dat blijft zooi op mijn pad gooien, ook wanneer ik daar helemaal geen zin in heb.
Inzien dat verlies van een beetje zicht zo veel met me doet, opnieuw mijn weg leren vinden en geleidehond Esmee meenemen in die verandering, dat lukt niet in een dag. Dankzij de inzichten die ik kreeg door een uurtje op pad zijn met een geleidehondeninstructeur kan ik er niet meer omheen: er is werk aan de winkel. Een geleidehond weerspiegelt je gedrag, dat weet ik al jaren. Voorheen kreeg ik naar aanleiding van een hulpvraag tips om mijn gedrag wat aan te passen. Wil ik nu weer de baas worden die Esmee nodig heeft en verdient, dan moet ik veel dieper in die spiegel kijken. Dan moet ik leren omgaan met mijn nog slechtere zicht. Een confronterende conclusie na 35 jaar ervaring met blind zijn. Maar ook een broodnodige en nuttige, ontdek ik in de weken erna.
In januari tref ik voor de derde keer in net een jaar dezelfde geleidehondeninstructeur. Zij krijgt in een uurtje voor elkaar wat mij al maanden niet lukt. Door mij voor de spiegel te zetten die mijn hond is en te zorgen dat ik erin kijk. En alles onder ogen zie. Zij weet zo aan me te rammelen, dat alle loszittende kwartjes in dat uur en de uren en dagen erna stuk voor stuk naar beneden komen zetten. Zonder me ook maar een keer het gevoel te geven dat het mijn schuld is of dat het dom is wat ik deed. Dat is knap. Wat werken er toch een bijzondere mensen bij KNGF Geleidehonden.
Geleidehond Esmee doet raar. Ze is afgeleid, ze aarzelt, ze communiceert onduidelijk. En dan weer leidt ze me als de vakhond die ik kende en stopt ze zo abrupt voor stoepranden die ik niet kan voelen, dat ik er geen moment aan twijfel dat ik op de goede plek sta. Als ik haar geleidetuig om doe, vraag ik me steeds vaker af met welke Esmee ik dit keer op pad ga.
Geleidehond Esmee loopt ineens midden op straat, niet netjes aan de zijkant. En ook als de stoep vrij is. Het is zomer, maar ik heb niet het idee dat ze die in haar bol heeft en maar wat aanklooit. Maar wat dan wel? En nog belangrijker: wat doe ik eraan?
“Strek je arm. Houd je hand alsof je een glas vasthoudt en je niet wilt knoeien.” Ik volg de instructies op. “Zo?” Nog voor haar bevestiging goed en wel haar lippen verlaat, landt er iets op mijn hand. Plof. Bewonderend tuur ik naar de grijs-witte vlek. Wauw. Ik heb voor het eerst in mijn leven een uil op mijn hand.
Elk jaar komt een instructeur van KNGF Geleidehonden bij mij en mijn geleidehond langs. Tijdens dit nazorgbezoek kijkt die hoe het samen gaat en of de hond de zorg en beweging krijgt die die verdient. Als ik hulp of advies nodig heb, kan ik altijd bellen. Deze jaarlijkse bezoeken zijn ideaal om de kleine dingen te bespreken die geen spoed hebben, maar het leven wel leuker en makkelijker maken.
Als jij ergens naartoe wilt, spring je in de auto of op de fiets. Of je koopt een treinkaartje en als er nog plek is, zit jij morgen in het buitenland. Als je een beperking hebt, gaat dat vaak niet zomaar. Leven met een beperking betekent vaak vooruitplannen en geregeld aan lopen tegen de beperkingen van de maatschappij. Dan mopper ik thuis even over goedbedoelde betutteling, vriendelijke onwetendheid of onnodig ingewikkelde bureaucratie. Maar soms is het net even te veel, en legt iets zo duidelijk het verschil tussen mij en ‘de rest’ bloot, dat ik weerstand bied. Zoals nu.
Dinsdagmiddag, iets na vijven. Geleidehond Esmee en ik lopen het kantoor uit. Vanuit de wolken klinkt continu gerommel, maar wij lopen toch heerlijk in de zon door Arnhem. Trein in, vier minuten later trein weer uit. Of nou ja, nadat ik Esmee naar buiten moest trekken, terwijl ze normaal niet kan wachten tot de deuren open gaan. Want het regent zo hard dat zij liever doorrijdt.
“Links”, zeg ik geleidehond Esmee haast gedachteloos als we ons kantoor uitlopen. Na ruim twee jaar kan zij de haarspeldbocht die we nu moeten maken net zo goed dromen als ik. Ik ben dan ook totaal verrast als ze mijn commando letterlijk opvolgt en niet na twee stappen opnieuw een bocht naar links inzet. “Esmee, links”, dring ik aan. Na nog een aanmoediging doet ze wat ik van haar vraag. Wat vreemd. Ik kan me niet herinneren dat ik mijn bedoeling ooit moest verduidelijken wanneer we na mijn werkdag naar huis gaan. Maar wacht eens even, dat is na mijn werkdag. Nu is het half 12. In mijn lunchpauze verlaten we ook altijd via deze deur het pand om naar het uitlaatveldje te gaan. De eerste keer dat we op een kantoordag het pand verlaten. Net als nu. Het is iets te vroeg voor lunch, maar Esmee houdt zich keurig aan onze routine.
Ineens schieten Esmees poten onder haar vandaan. Net nog leidde mijn geleidehond me vlot en doelgericht door de gang, terug naar de kantoortuin waar ook haar bedje ligt. Dan ineens hangt ze machteloos in haar tuig. Totaal onverwacht verloor ze elke grip op de bamboevloer. Haar voorpoten gleden gestrekt naar voren en als ik het goed hoorde, raakte haar kop de grond.
Onze straat is doodstil op deze vroege ochtend in augustus. Na een beroerde nacht ben ook ik nog niet wakker. Gelukkig kan ik de weg naar mijn fysiotherapeut dromen. Geleidehond Esmee heeft heerlijk geslapen en is fit aan het werk. Zoals altijd draait ze op een bepaald punt voor me langs en trekt me naar de stoeprand. De stoep wordt smaller, dus steken we daar over. Slim als ze is kiest ze daarvoor de plek waar de stoep even hoog ligt als de straat. Dat dat vandaag niet kan omdat er een auto staat die ze wil omzeilen, en ze dus iets eerder van de stoep af wil, zal ze me hebben laten voelen. Maar dat soort subtiele aanwijzingen, waar ik normaal zo van geniet, dringen niet door de waas in mijn hoofd. Op de automatische piloot stap ik met haar mee van de stoep af. Met de nadruk op ‘af’. Krak!, klinkt het door de stille straat. Zo hoort een enkel niet te klinken. En zeker niet te voelen. Mijn fysiotherapeut, die ik lopend weet te bereiken, meldt me kalmpjes dat ik daar wel een paar weken zoet mee kan zijn. Fantastische timing, nog geen 24 uur voor we op wandelvakantie gaan.
Het is al een jaar en ruim negen maanden geleden dat mijn vorige geleidehond verhuisde. Haar gezin geeft haar niet alleen een fantastisch pensioen, maar gaf ons ook een heel dierbaar cadeau. En dat deel ik maar wat graag. Dus keren we in deze regenachtige herfstmaand terug naar afgelopen juli, toen ik vol spanning wachtte op haar komst. Wilka kwam een week logeren.
Ze huppelt blij door Hyde Park, racet rond met Engelse soortgenoten die ze net een paar seconden kent, ligt tevreden op haar kleedje voor het haardvuur en ontlokt verbaasde uitroepen als bij vertrek uit een fish-and-chipszaak blijkt dat er al die tijd een hond onder onze tafel had gelegen. Geleidehond Esmee vermaakt zich prima tijdens onze stedentrip naar Londen. En ze werkt. Ze werkt in deze wereldstad alsof het niets is. Maar geloof me, dat is het wel.
“Dat gebouw op de linkeroever is City Hall. Dat hoge flatgebouw verderop is The Shard. 72 verdiepingen vol kantoren, restaurants en hotelkamers. Dat grote oorlogsschip is de HMS Belfast. En zie je die koepel aan de overkant van de rivier? Dat is St Paul’s Cathedral.” Een man en vrouw staan zo’n 30 meter boven de Theems. Vanaf een loopbrug van de iconische Tower Bridge kijken ze uit over Londen. Enthousiast wijst zij hem op de bekendste gebouwen van de stad. Een heel normaal tafereel, nietwaar? Totdat je weet dat naast haar een blindengeleidehond ligt en zij niets ziet van die uitgestrekte stad.
In augustus reisden mijn vriend en ik naar Schotland. En natuurlijk reisde Esmee met ons mee. We beleefden ruim twee weken vol prachtige natuur, vriendelijke mensen, lekker eten, muziek en stilte. En voor en met Esmee veel eerste keren. Een paar verhalen.
