“Eigenlijk is het helemaal niet handig dat we dan uit eten gaan”, meld ik als mijn vriend net een tafeltje heeft gereserveerd. Voor 12 augustus, 19.00 uur. Zo’n kwartiertje later begint de zonsverduistering. Die wil vast iedereen zien en het wordt mooi weer, dus het terras zal wel vol zitten. En hij had nog wel de moeite genomen twee eclipsbrilletjes voor ons te kopen. Ik had mijn ideeën over de avond alweer klaar. Het universum maakte er iets heel anders van.
Mijn keel voelt alsof er een bal in zit die alles dat er langs wil, afremt en wegdrukt. Mijn hoofd bonst. Buiten is het warm, maar mijn armen en benen tonen kippenvel. Alleen het idee van opstaan is al vermoeiend. De situatie lijkt mij duidelijk: ik heb een griepje. Voor geleidehond Esmee, daarentegen, is het niet zo simpel.
Zo veel mogelijk bezoekers het verleden laten beleven. Het Nederlands Openluchtmuseum deed het al lang voordat inclusie een modewoord werd. Toen ik een klein meisje was, waren er dagen waarop ik en mijn medeblinden en slechtzienden van alles mochten voelen. Na misschien wel meer dan 25 jaar ga ik terug. De tijd is niet stil blijven staan, zelfst niet tussen al die gebouwen en gewoonten van weleer. Is ook dit veranderd?
Mocht het je ondanks alle extra journaals, livestreams, foto’s, klaagberichten, joelende kinderen en geschuif van sleeën zijn ontgaan: er ligt sneeuw. Iets dat je mogelijk ook zelf concludeerde door één blik of voet naar buiten te werpen. Alle hysterie gaat volledig langs geleidehond Esmee heen. Zij snuffelt er druk op los en huppelt blij door het krakende goedje. En hoewel werken in de sneeuw voor haar even geleden is, doet ze het alsof het gisteren was.
Een held. Denk jij dan aan iemand die halsbrekende toeren uithaalt of groot gevaar trotseert? Je kunt ook veel voor iemand betekenen door iets kleins, leerde ik. Mijn held zag wat er gebeurde, vond dat niet oké en deed er wat aan. Niet met een dramatische confrontatie of grootse daden; hij zorgde simpelweg dat de ongewenste situatie even niet meer mogelijk was.
“Mag ik je wat zeggen?”
Ineens staat ze voor me. Ik heb net geleidehond Esmee haar tuig weer omgedaan en kom het hondenlosloopgebied uit. Waar ik soms twijfel of iemand mij aanspreekt of een ander wiens aanwezigheid ik nog niet had opgemerkt, is haar positie een nogal duidelijk signaal. Ze wachtte me op. Doorlopen zou wel heel lomp zijn. Toch check ik het even, om tijd te rekken.
Want oh jee, wat heb ik niet gemerkt? Heeft mijn hond op het pad gepoept? Is ze tegen de vrouw opgesprongen? Ik kan het me haast niet voorstellen, want ik hoorde Esmee steeds kalmpjes om me heen scharrelen. Maar wat dan wel?
Een week na mijn oogoperatie lijkt de mist al veel verder terug in het verleden. Hoe die rare trip van een eerste week verliep, lees je in deel 7.
“Wil je het zien?” vraagt de oogarts nieuwsgierig. Terwijl ik totaal van de wereld op de operatietafel lag, haalde zij de mist uit mijn rechteroog. Voorzichtig tilt ze even het kapje van mijn oog. Licht stroomt naar binnen. Verwarrend, overweldigend, nietszeggend licht. Ik weet niet wat ik ermee aan moet.
Dichte mist kan altijd nog dichter. De wereld rechts is weg, maar daar begrijpen mijn hoofd en lijf nog niks van.
Mijn vorige bijdrage leek een mooi slot van een lastige ontdekkingsreis. Doel bereikt, strik erom, klaar. Maar ik schrijf geen mooi verhaal; ik schrijf over het leven. En dat blijft zooi op mijn pad gooien, ook wanneer ik daar helemaal geen zin in heb.
Inzien dat verlies van een beetje zicht zo veel met me doet, opnieuw mijn weg leren vinden en geleidehond Esmee meenemen in die verandering, dat lukt niet in een dag. Dankzij de inzichten die ik kreeg door een uurtje op pad zijn met een geleidehondeninstructeur kan ik er niet meer omheen: er is werk aan de winkel. Een geleidehond weerspiegelt je gedrag, dat weet ik al jaren. Voorheen kreeg ik naar aanleiding van een hulpvraag tips om mijn gedrag wat aan te passen. Wil ik nu weer de baas worden die Esmee nodig heeft en verdient, dan moet ik veel dieper in die spiegel kijken. Dan moet ik leren omgaan met mijn nog slechtere zicht. Een confronterende conclusie na 35 jaar ervaring met blind zijn. Maar ook een broodnodige en nuttige, ontdek ik in de weken erna.
In januari tref ik voor de derde keer in net een jaar dezelfde geleidehondeninstructeur. Zij krijgt in een uurtje voor elkaar wat mij al maanden niet lukt. Door mij voor de spiegel te zetten die mijn hond is en te zorgen dat ik erin kijk. En alles onder ogen zie. Zij weet zo aan me te rammelen, dat alle loszittende kwartjes in dat uur en de uren en dagen erna stuk voor stuk naar beneden komen zetten. Zonder me ook maar een keer het gevoel te geven dat het mijn schuld is of dat het dom is wat ik deed. Dat is knap. Wat werken er toch een bijzondere mensen bij KNGF Geleidehonden.
Geleidehond Esmee doet raar. Ze is afgeleid, ze aarzelt, ze communiceert onduidelijk. En dan weer leidt ze me als de vakhond die ik kende en stopt ze zo abrupt voor stoepranden die ik niet kan voelen, dat ik er geen moment aan twijfel dat ik op de goede plek sta. Als ik haar geleidetuig om doe, vraag ik me steeds vaker af met welke Esmee ik dit keer op pad ga.
Geleidehond Esmee loopt ineens midden op straat, niet netjes aan de zijkant. En ook als de stoep vrij is. Het is zomer, maar ik heb niet het idee dat ze die in haar bol heeft en maar wat aanklooit. Maar wat dan wel? En nog belangrijker: wat doe ik eraan?
“Strek je arm. Houd je hand alsof je een glas vasthoudt en je niet wilt knoeien.” Ik volg de instructies op. “Zo?” Nog voor haar bevestiging goed en wel haar lippen verlaat, landt er iets op mijn hand. Plof. Bewonderend tuur ik naar de grijs-witte vlek. Wauw. Ik heb voor het eerst in mijn leven een uil op mijn hand.
Elk jaar komt een instructeur van KNGF Geleidehonden bij mij en mijn geleidehond langs. Tijdens dit nazorgbezoek kijkt die hoe het samen gaat en of de hond de zorg en beweging krijgt die die verdient. Als ik hulp of advies nodig heb, kan ik altijd bellen. Deze jaarlijkse bezoeken zijn ideaal om de kleine dingen te bespreken die geen spoed hebben, maar het leven wel leuker en makkelijker maken.
Als jij ergens naartoe wilt, spring je in de auto of op de fiets. Of je koopt een treinkaartje en als er nog plek is, zit jij morgen in het buitenland. Als je een beperking hebt, gaat dat vaak niet zomaar. Leven met een beperking betekent vaak vooruitplannen en geregeld aan lopen tegen de beperkingen van de maatschappij. Dan mopper ik thuis even over goedbedoelde betutteling, vriendelijke onwetendheid of onnodig ingewikkelde bureaucratie. Maar soms is het net even te veel, en legt iets zo duidelijk het verschil tussen mij en ‘de rest’ bloot, dat ik weerstand bied. Zoals nu.
Dinsdagmiddag, iets na vijven. Geleidehond Esmee en ik lopen het kantoor uit. Vanuit de wolken klinkt continu gerommel, maar wij lopen toch heerlijk in de zon door Arnhem. Trein in, vier minuten later trein weer uit. Of nou ja, nadat ik Esmee naar buiten moest trekken, terwijl ze normaal niet kan wachten tot de deuren open gaan. Want het regent zo hard dat zij liever doorrijdt.
Zeker weten dat we niet natregenen, of in het midden zitten? Even aarzelen we onder de punt van het doek dat deels boven het al aardig volgestroomde Openluchttheater de Goffert hangt. Dan schuiven we door; de wens voor mooi geluid overwint zonder veel strijd. Die keuze wordt niet afgestraft: de paar druppels die gedurende de avond vallen, mogen nét een buitje heten. Die leiden niet af van de twee dames op het podium, die ons onder de noemer ‘Alles is nog mogelijk’ met hun band meenemen door hun oeuvre van de afgelopen tien jaar. Of stiekem iets langer.
Gelukkig voor mijn stressniveau waren ze stil, maar mijn vriend zag ze vliegen: wespen. Wespen die wel erg graag in het slot van de poort bij ons Tsjechische vakantiehuisje kropen. Een poort waar de eigenaresse deze week niet hoefde te zijn; zij had haar eigen uitgang. Dus stuurden we haar een berichtje, puur ter info. De insecten vielen ons totaal niet lastig, maar dan was ze in ieder geval gewaarschuwd. Een meesterzet, zo bleek.